Filtry do instalacji grzewczych – niewielki element, który ma ogromne znaczenie

Każda instalacja grzewcza jest układem, w którym przez wiele lat nieustannie krąży woda. Razem z nią przemieszczają się drobne zanieczyszczenia, produkty korozji, osady mineralne oraz cząstki metali powstające podczas normalnej eksploatacji. To właśnie dlatego filtry stanowią jeden z najważniejszych elementów ochronnych całego systemu ogrzewania. Choć często pozostają niezauważone, ich rola jest nie do przecenienia.

Filtr w instalacji grzewczej odpowiada za zatrzymywanie zanieczyszczeń zanim trafią one do pompy obiegowej, wymiennika ciepła, zaworów czy nowoczesnego kotła kondensacyjnego. Dzięki temu urządzenia pracują wydajniej, zużywają mniej energii i są znacznie mniej narażone na kosztowne awarie.

Czym jest filtr do instalacji grzewczej?

Filtr to element armatury instalacyjnej, którego zadaniem jest mechaniczne oddzielanie zanieczyszczeń znajdujących się w czynniku grzewczym. Najczęściej montowany jest na przewodzie powrotnym przed kotłem lub pompą ciepła, gdzie skutecznie wychwytuje cząstki rdzy, piasku, szlamu oraz innych osadów.

Według definicji stosowanej w inżynierii sanitarnej filtr jest urządzeniem przeznaczonym do oddzielania cząstek stałych od medium przepływającego przez układ przy wykorzystaniu odpowiedniej przegrody filtracyjnej lub zjawisk fizycznych. W instalacjach centralnego ogrzewania najczęściej spotykane są filtry siatkowe oraz filtry magnetyczne.

Dlaczego filtr jest tak ważny?

Nowoczesne źródła ciepła pracują z bardzo wysoką sprawnością, ale jednocześnie posiadają znacznie mniejsze przekroje kanałów przepływowych niż starsze urządzenia. Nawet niewielka ilość zanieczyszczeń może prowadzić do ograniczenia przepływu wody, pogorszenia wymiany ciepła lub uszkodzenia pompy.

Badania prowadzone przez producentów urządzeń grzewczych oraz organizacje zajmujące się efektywnością energetyczną wskazują, że zanieczyszczona instalacja może powodować zauważalny spadek sprawności systemu oraz zwiększenie kosztów eksploatacji. Regularne usuwanie osadów i stosowanie odpowiednich filtrów należy obecnie do podstawowych zasad prawidłowej eksploatacji instalacji grzewczych.

Znane powiedzenie przypisywane fizykowi Lordowi Kelvinowi brzmi: „Jeżeli czegoś nie można zmierzyć, nie można tego poprawić.” W przypadku instalacji grzewczych kontrola jakości wody oraz poziomu zanieczyszczeń jest jednym z elementów wpływających na trwałość całego systemu.

Rodzaje filtrów stosowanych w ogrzewaniu

Na rynku dostępnych jest kilka podstawowych rodzajów filtrów, które różnią się konstrukcją oraz przeznaczeniem.

Filtry siatkowe należą do najpopularniejszych. Wewnątrz korpusu znajduje się metalowa siatka zatrzymująca większe cząstki zanieczyszczeń. Ich zaletą jest prosta budowa, niska cena oraz łatwość czyszczenia.

Filtry magnetyczne wykorzystują silny magnes do wyłapywania cząstek zawierających żelazo i magnetyt. Tego typu osady są szczególnie niebezpieczne dla nowoczesnych pomp obiegowych oraz kotłów kondensacyjnych.

Filtry cyklonowe działają na zasadzie zmiany kierunku przepływu cieczy. Dzięki wykorzystaniu siły odśrodkowej oddzielają cięższe cząstki od wody instalacyjnej.

Coraz częściej spotyka się również rozwiązania łączące filtr mechaniczny z separatorem magnetycznym. Takie urządzenia zapewniają bardzo wysoką skuteczność oczyszczania medium grzewczego.

Jakie zanieczyszczenia występują w instalacji?

Wbrew pozorom nawet nowa instalacja nie jest całkowicie czysta. Podczas montażu do rur mogą dostać się opiłki metalu, resztki materiałów uszczelniających czy drobiny tworzyw sztucznych. W trakcie wieloletniej eksploatacji pojawiają się kolejne zanieczyszczenia.

Najczęściej spotykane są:

• produkty korozji stali,
• magnetyt powstający w wyniku procesów elektrochemicznych,
• piasek i drobne cząstki mineralne,
• kamień kotłowy,
• osady wapienne,
• szlam instalacyjny,
• resztki uszczelnień i materiałów montażowych.

Ich obecność może prowadzić do zapowietrzania instalacji, zwiększonego hałasu pracy pomp oraz ograniczenia przepływu wody.

Konserwacja filtrów

Sam montaż filtra nie wystarczy. Aby spełniał swoje zadanie, powinien być regularnie kontrolowany i czyszczony. Częstotliwość zależy od wieku instalacji oraz jakości wody, jednak pierwszą kontrolę zaleca się przeprowadzić już po kilku tygodniach od uruchomienia nowego systemu.

W starszych instalacjach warto również wykonać płukanie całego układu oraz zastosować odpowiednie środki do usuwania osadów. Dopiero po takim zabiegu filtr będzie pracował z pełną skutecznością.

Filtry a pompy ciepła i kotły kondensacyjne

Producenci nowoczesnych pomp ciepła oraz kotłów gazowych bardzo często wymagają stosowania filtrów jako jednego z warunków prawidłowej eksploatacji urządzenia. Wynika to z budowy wymienników ciepła, które posiadają wąskie kanały przepływowe szczególnie podatne na zanieczyszczenia.

Odpowiednio dobrany filtr zmniejsza ryzyko uszkodzeń, ogranicza zużycie pomp obiegowych oraz pomaga utrzymać wysoką sprawność całego układu przez wiele lat.

Podsumowanie

Filtr jest jednym z najmniejszych elementów instalacji grzewczej, ale jego znaczenie dla bezpieczeństwa i trwałości systemu jest ogromne. Ochrona kotła, pompy ciepła, zaworów oraz pomp obiegowych przed zanieczyszczeniami przekłada się na niższe koszty eksploatacji, rzadsze awarie oraz wyższą efektywność ogrzewania.

Dobrze zaprojektowana instalacja centralnego ogrzewania powinna uwzględniać odpowiednio dobrany filtr już na etapie projektowania. Regularna konserwacja oraz okresowe czyszczenie pozwalają zachować wysoką sprawność systemu przez wiele lat, a użytkownik zyskuje pewność, że całe ogrzewanie będzie działało niezawodnie niezależnie od sezonu grzewczego.